The Vremde Mirror

Op Basisschool Klavertje Twee uit Zingem sluiten ze de ogen niet voor maatschappelijke evoluties. Daarom leren kinderen er vanaf volgend schooljaar niet meer tekenen, maar lelijke AI-plaatjes genereren om voorbereid te zijn op het echte socialmedialeven.

‘We houden ons curriculum up-to-date’, vertelt directrice Jolanda. ‘We stellen ons voortdurend de vraag wat een kind echt moet kunnen in deze hypersnel veranderende maatschappij. Is dat een huis met een schoorsteen tekenen? Of in enkele seconden een lelijke inwisselbare AI-afbeelding genereren die een sloot likes van zich doodscrollende boomers oplevert?’

‘Ik wil niet weten hoeveel tijd we hebben verloren met kinderen dingen leren tekenen die AI in enkele seconden veel beter kan uitbeelden’, zucht de directrice. ‘We hebben elke mogelijke variatie op een huis, een tuin en een gezin onder een zon met een onschuldige wolk al wel gezien. Het is niet dat er hier al Picasso’s zijn verloren gegaan’, anticipeert de directrice op eventuele kritiek. Om dat te illustreren, toont ze een tekening. ‘Een mama die twee keer zo groot is als een boom. In Antwerpen is dat misschien realistisch, maar in de gewone wereld niet.’

‘De aangeleerde vaardigheden stemden niet meer overeen met de maatschappelijke verwachtingen’, stelt de directrice. ‘Zo wou een leerling eens een tekening maken met een ironisch grapje. Houd eens op. Dat begrijpt niemand onder en boven de 70 nog. De tekenlessen wekten bij kinderen de indruk dat creativiteit en zelf dingen bedenken belangrijk zijn en worden aangemoedigd, terwijl in de grotemensenwereld lelijkheid, oppervlakkigheid en stupiditeit vanzelfsprekende keurmerken zijn.’

In juni vond een proefles plaats waarin zes- en zevenjarigen leerden om AI-plaatjes te genereren met grijnzende politici, stapels geldbiljetten en veel uitroeptekens. En het moet gezegd, niet zonder resultaat. Michiel (6) ging die dag nog op Facebook viraal met een zelf met AI gefabriceerde afbeelding waarin viroloog Marc Van Ranst wordt terechtgesteld.

Vlaams minister van havens in Antwerpen Annick De Ridder geeft toe dat ze de luchthavendeal geheim wilde houden. ‘Ik kan niet zomaar rondvertellen hoe fantastisch ik onderhandeld heb. Dat zou nogal zelfingenomen zijn.’

‘Mijn redenering was nochtans heel logisch’, aldus De Ridder. ‘Als de deal naar buiten zou komen, wordt duidelijk hoe briljant ik heb onderhandeld. Wat gaan de mensen van me denken? Ze gaan me een opschepster vinden en politieke journalisten zouden terecht spreken van een historische onderhandelingsprestatie. Ik wil me niet groter maken dan ik ben. Om die indruk te vermijden, moest ik de deal koste wat het kost verborgen houden.’

De Ridder ontkent dat haar kabinet de luchthavendeal bewust heeft gelekt om haar onderhandelingsprestaties in het zonnetje te zetten. ‘Eerst wilden we de deal wereldkundig maken. Maar toen las ik alles rustig na en dacht ik: amai, wat een straffe deal, heb ik dat gedaan? Tegelijk groeide meteen het besef dat ik de deal onmogelijk kon bekendmaken zonder gedoe rond mijn persoon. En zo geschiedde helaas.’

‘De reacties zorgden zoals gevreesd voor een hoop ongemak’, gaat ze verder. ‘Ik heb het moeilijk met het krijgen van complimentjes. Ik zeg dan dankuwel, maar voor de rest spreken de cijfers voor zich. Dus wat kan ik dan nog toevoegen? Het zou onbescheiden zijn om mijn prestaties extra te beklemtonen. Ik ben Trump niet. Dat is wellicht eigen aan een Antwerpenaar.’

Ze laat een stilte vallen. ‘Ik werk eraan. Maar soms is het lastig. Over kleine dingen kan ik intussen al complimentjes aanvaarden. Als een CEO me tevreden belt omdat hij tussen Deurne en de haven in het verkeer niet wordt opgehouden door een afgeschafte bus, durf ik mezelf al een schouderklopje geven. Ik ben ook maar een mens.’

Wouter Vandenhaute is sinds dit seizoen hoofdaandeelhouder van Antwerp. Hij verbergt bij de start van de vaderlandse voetbalcompetitie zijn ambities geenszins: ‘Ik geloof dat ik met Antwerp nog dieper kan zakken dan met Anderlecht.’

‘Het wordt een flinke uitdaging om met Antwerp in meer en zwaardere crises te verzeilen dan Anderlecht’, beseft Vandenhaute. ‘Maar als iemand het kan, ben ik het wel. Ik ben niet tevreden met middelmatige chaos. Dat heb ik bij Anderlecht wel bewezen.’

Volgens sommige voetbalfans met een perskaart zijn de plannen van Vandenhaute grootheidswaanzin. ‘Ik heb nooit gezegd dat ik Antwerp helemaal afgebroken krijg in één voetbalseizoen. Ik zie het als een meerjarenproject. Ik wil de Antwerp-supporters nu al bedanken voor hun geduld.’

Vandenhaute zegt voorbereid te zijn. ‘We starten met veelbelovende verwachtingen, waarbij we op een vertrouwenswekkende mascotte kunnen rekenen. Dat is uitgerekend Toby Alderweireld. Dan volgen de eerste resultaten. Die zullen oké zijn. Maar na een verlies tegen La Louvière en een gelijkspel tegen Lommel begint de klad erin te komen. We doen paniektransfers in de winter en na een seizoen in de middenmoot beginnen de fans te morren en eisen ze je vertrek. Dan is het zaak om te blijven zitten en je visie helemaal om te gooien en daarover slecht te blijven communiceren. Daarna zien we wel weer.’

Volgens voetbalkenners zal Vandenhaute het niet cadeau krijgen. ‘Het is niet omdat het met Anderlecht zo vlot is gelukt dat het met elke ploeg lukt. Antwerp is landskampioen geweest in een recent verleden, dat kun je van Anderlecht niet zeggen. Dus bij Antwerp is vast nog meer structuur. En hoe gaat hij om met een twaalf op twaalf? Daar heeft hij geen ervaring mee.’

Jean (62) is opgelucht dat de Antwerp Pride Parade opnieuw in het weekend plaatsvindt. Daardoor hoeft hij geen vakantiedag te nemen om op sociale media uit te leggen waarom de optocht volgens hem volstrekt overbodig is.

Het is al de vierde editie van de Antwerp Pride Parade die Jean van achter zijn scherm bijwoont. Ook dit jaar volgt hij de optocht nauwgezet op via nieuwsberichten op sociale media en analyseert hij in de commentaarsecties de noodzaak van de Pride. ‘De vorige edities waren een doorslaand succes. Ik kreeg veel hartjes en positieve feedback. Al zaten er ook nog zure reacties tussen. Dat laat zien dat nog niet iedereen ervan overtuigd is dat de Pride overbodig is.’

Jean is tijdens de stoet van de start tot de finish online aanwezig. ‘Dat kan alleen maar omdat ik dan niet moet werken. Het is onmogelijk om tijdens pauzes kwalitatieve reacties te plaatsen en na mijn succes de vorige jaren is dat wel wat mijn publiek verwacht. Kwaliteit. Ik pas mijn oeuvre elk jaar aan. Een comment wil ik al verklappen. ‘En wanneer is er een parade voor witte heteromannen? Of moeten die weer naar achteren?’ Dat is een subtiele knipoog naar de actualiteit. Dat werkt altijd. Het is belangrijk om niet elk jaar hetzelfde te posten. Dat prikken je fans zo door.’

‘Het meest tijdrovende werk is actief op zoek gaan naar berichten over de Pride’, weet Jean, die nog één ding kwijt wil. ‘Ik heb niks tegen die mensen hé. Ik vind alleen dat al dat opvallend gedoe niet in mijn gezicht moet gebeuren. Ze hebben toch al rechten? Waren mensen van een andere cultuur – of hoe zeg ik dat vriendelijk – ook maar tolerant net als ik. Maar dat durf je weer niet op te schrijven hé?’

Google heeft een regenton geplaatst op de site van zijn datacenter in Saint-Ghislain. Volgens Google is het niet meer van deze tijd dat ondernemingen zich uitsluitend bezighouden met winst maken zonder rekening te houden met de impact op hun omgeving.

‘We hebben een maatschappelijke functie’, zegt de woordvoerder van de perschef van de duurzaamheidsstrategiecoördinator van de datacenters van Google in België en Nederland. ‘Gezien de droogte lieten we ons eigen waterverbruik tegen het licht houden door een gerenommeerd consultancybureau. Het resultaat was verbluffend: er is op onze site in Saint-Ghislain nog plaats voor één regenton.’

‘Het past in een breder plaatje’, aldus dezelfde persoon. ‘Vroeger wilden aandeelhouders alleen winst maken, nu willen ze impact genereren in de samenleving en winst maken. Wij delen die holistische visie op ondernemen, hoe uitdagend dat soms ook is.’

De aankoop van een regenton lijkt een druppel op een gloeiende plaat. ‘We beseffen dat één datacenter het verschil niet zal maken. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. Door door moeilijke keuzes te maken en zo het goede voorbeeld te geven, hopen we dat burgers ook bereid zijn dat te doen. Over drie maanden laten we de kosten en de baten van de regenton doorlichten. U begrijpt dat het weinig zin heeft om een regenton te plaatsen als burgers nog altijd even lang douchen en het kraantje laten lopen terwijl ze hun tanden poetsen.’

Volgens criticasters is Google helemaal niet zo milieubewust als het zich voordoet. De regenton zou zijn vervaardigd uit hout afkomstig van het Amazonewoud.

FIFA heeft een akkoord bereikt met zichzelf om in België vijf nieuwe gevangenissen te bouwen. Die bieden plaats aan voetbalbestuurders die kritiek uiten op FIFA-voorzitter Gianni Infantino.

‘Onze sensibiliserende aanpak, waarbij we geld uitdelen aan landen en voor de rest kritiek negeren, botst op haar limieten’, beseft Infantino. ‘We staan niet heel ver meer van het punt dat FIFA een organisatie wordt waar plaats is voor vrije meningsuiting.’

En dus bouwt FIFA gevangenissen om critici van Infantino een dak boven hun hoofd te bieden. ‘Mijn oog viel algauw op België. Dat is het enige land dat mij gunstig genegen is waar men niet moeilijk doet om drie personen in eenmanscellen te stoppen.’

Minister van Justitie Annelies Verlinden bewondert de daadkracht van FIFA. ‘De gevangenissen worden in een razend tempo gebouwd. FIFA heeft nooit de vergunningsprocedures afgewacht, FIFA-arbeiders uit Nepal en de Filipijnen werkten zelfs ’s nachts door en boze buren kregen een FIFA-functie of ze werden thuis verrast met het bezoek van Argentijnse voetballers. We hebben ook garanties gekregen dat de gevangenissen niet leeg zullen staan. Dat is alleen maar een plus.’

Mocht de capaciteit van de vijf gevangenissen niet volstaan, zullen er andere Belgische gevangenissen worden vrijgemaakt om FIFA-critici op te vangen. Dat heeft Infantino beslist.

Nu het lage waterpeil cruises op de Donau en de Rijn in gevaar brengt, roepen toeristen op tot onmiddellijke klimaatactie. Volgens hen is het hoog tijd dat iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt, zodat ook toekomstige generaties nog kunnen genieten van cruises op de Donau en de Rijn.

Marcel en Leonie zijn er het hart van in: ‘We hebben de klimaatverandering recht in de ogen gekeken. Terwijl we aan het buffet zaten, liep ons cruiseschip ineens vast op een zandbank in de Donau. Mensen die de klimaatverandering nu nog minimaliseren en denken dat we onze levensstijl kunnen aanhouden, hebben het niet begrepen. Het is alle hens aan dek.’

‘Het is schrijnend hoe de mens zijn leefomgeving bevuilt en kapotmaakt’, zuchten ze. ‘De tijd van praten, excuses zoeken en hopen dat het vanzelf goedkomt, is voorbij. Als we nu niets doen, is er straks geen Donau of Rijn meer waar onze kinderen en kleinkinderen van kunnen genieten op een cruiseschip.’

‘En nee, het gaat niet over ons. We doen dit voor de toekomst van de generaties na ons’, benadrukken ze. ‘Wij redden ons wel. Op een camping in het zuiden van Frankrijk kunnen we ons desnoods ook vermaken. Maar daar mag je niet zomaar van uitgaan.’

Nieuwssite HLN.be schakelt de reacties onder berichten over minstens 72 migranten die overleden tijdens hun oversteek naar Ceuta bewust niet uit. ‘We vinden het belangrijk dat alle stemmen in het maatschappelijk debat die de dood van migranten toejuichen worden gehoord.’

‘Als grootste nieuwsmerk van Vlaanderen dragen wij een zware verantwoordelijkheid’, beseft de HLN-redactie. ‘We zenden niet alleen, maar we willen ook weten wat de Vlamingen die volgens het Facebook-algoritme geïnteresseerd zijn in migratie vinden van 72 dode migranten op de Middellandse Zee. Die interesse verraadt dat ze ook al hebben nagedacht over migratie. Het zou zonde zijn om die input verloren te laten gaan.’

‘Het ging er openhartig aan toe’, stelt HLN vast. ‘Meerdere personen gaven aan dat ze 72 doden nog te weinig vonden. Deze reacties kregen veel hartjes. Dat neemt niet weg dat er ook mensen de doden betreurden. Al reageerden deze profielen soms wel anoniem. Ook deze reacties kregen een paar hartjes. Door de reacties niet te modereren, krijgen we een eerlijk beeld van wat er leeft. En dat blijkt dus verrassend genuanceerd.’

‘Wij kiezen geen partij’, benadrukt HLN. ‘Elke reactie is even waardevol. Al zijn reacties van profielen die zich niet verbergen achter een schuilnaam een stukje authentieker en representatiever. En we stellen nu eenmaal vast dat mensen die 72 doden geen optimaal maximum vinden altijd met naam en toenaam reageren.’

‘Dit is voor herhaling vatbaar’, besluit HLN. ‘Dit gaat nu over migranten die verdrinken. Een stapje verder is de commentaarsectie open te laten bij berichten over menselijke tragedies of beter nog: over LGBTQ+-rechten. De mensen die bezorgd reageren over migratie doen dat vaak uit bezorgdheid over de westerse normen en waarden. Dat gaat dan vast veel positieve reacties opleveren!’

Er zijn twee reddingsboten onderweg vanuit België richting Ceuta om migranten uit de Middellandse Zee te redden. Om te vermijden dat er een aanzuigeffect ontstaat, zijn er boten gestuurd met een klein maar strategisch geplaatst lek.

De hulp van België voor Ceuta is relatief traag op gang gekomen. ‘Daar is een reden voor’, zegt minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt. ‘Onze reddingsboten moesten we nog voorzien van een strategisch geplaatst lek. Zo zijn ze wel direct inzetbaar.’

‘We moeten drenkelingen helpen, zonder hen het gevoel te geven dat wij hun leven belangrijk vinden’, aldus Van Bossuyt. ‘Zo krijgen ze meteen een realistisch beeld van Europa. Dat is een hachelijke balanceeract. Een reddingsoperatie na een levensgevaarlijke oversteek kan algauw het signaal geven dat we mensen redden uit humaniteit, terwijl het gewoon over een administratieve afspraak gaat tussen de EU-landen en België zijn minimale deel doet.’

‘Omdat we zeker wilden zijn dat de reddingsboten geen valse verwachtingen scheppen, hebben we extra voorzorgsmaatregelen getroffen’, licht Van Bossuyt nog toe. ‘De snelheid van de boot is begrensd tot vijf kilometer per uur om het lek optimaal te laten functioneren en de boot zit zo oncomfortabel dat je spontaan in de zee zou springen.’

Na de hoogste oversterfte in Europa tijdens de hittegolf in juni heeft de federale regering dan toch gereageerd. Haar stilzwijgen blijkt geen domme vergetelheid, maar een doordachte strategie. ‘Burgers moeten zich aanpassen aan een overheid die onzichtbaar is in hete tijden. Dat is de ultieme vorm van klimaatadaptatie.’

‘Het is met tegenzin dat ik iets zeg over de hitte en de droogte, maar we merken dat ons zwijgen verkeerd wordt geïnterpreteerd’, zucht premier De Wever. ‘Sommigen denken dat wij geen visie hebben, terwijl wij ons hebben aangepast aan het veranderende klimaat en het land besturen alsof de klimaatverandering niet bestaat. Alleen zo leren burgers om niets van ons te verwachten. Dat is de ultieme vorm van klimaatadaptatie.’

‘Wie tijdens elke hittegolf verwacht dat de overheid maatregelen treft en een leidende rol neemt om mensen te beschermen, heeft zich nog niet aangepast’, aldus De Wever. ‘Er zijn blijkbaar nog altijd mensen die verwachten dat wij beslissingen nemen die een verschil kunnen maken tussen leven en dood. Maar dat zijn bijzonder hoge verwachtingen. Wij kunnen toch niet verantwoordelijk worden gesteld voor zulke fundamentele zaken?’

‘Er zijn burgers die het daar moeilijk mee hebben’, stelt de premier vast. ‘Je kunt blijven ontkennen dat wij niet in staat zijn levens te beschermen of je hieraan aanpassen. Het zal warmer en warmer worden. Beeld je in dat we tijdens elke hittegolf met ad-hocmaatregelen moeten komen. Almaar meer burgers verwachten gelukkig minder en minder van ons. Dat is bemoedigend voor de toekomst.’

Het moet niet altijd gemakkelijk zijn geweest om ondanks de hulpkreten geen plannen of investeringen te lanceren om burgers beter tegen de hitte te beschermen. ‘Dat was eigenlijk heel eenvoudig’, zet minister van Weerstand en Trekuwplan Theo Francken dit misverstand gelukkig snel recht.

De premier besluit dat deze verklaring geen precedent vormt: ‘We hebben het nu eenmalig toch gehad over de hitte. U begrijpt één keer, maar geen tweede keer.’